Die VOC mentaliteit!

Door Reveller op woensdag 19 mei 2010 12:27 - Reacties (24)
Categorie: economie, Views: 3.485

Na een kleine opleving op dinsdag, dalen de Europese beurzen vandaag weer met bijna 3% (11:45). De belangrijkste reden hiervoor is het verbod van de Duitse beurstoezichthouder op 'naked short selling' in Europese staatsleningen en in aandelen van tien grote Duitse financiŽle instellingen. Hetzelfde deed Wouter Bos in 2008; het was het einde van een stukje Nederlandse koopmansgeest :)

In het stukje van vandaag een korte uitleg over de door Balkenende geprezen 'VOC mentaliteit'. Dezelfde mentaliteit die Nederland (los van het ethisch vraagstuk), rijkdom bracht (al ware het voor een selecte groep), heeft ook tot haar eigen ondergang geleid.

Toen de VOC in 1602 werd opgericht, kreeg zij van de staat voor de duur van 21 jaar een monopolie op handel met "De Oost". Omdat deze expedities grote investeringen vereisten, was de VOC het eerste bedrijf ter wereld dat aandelen uitgaf die publiekelijk verhandelbaar waren. De Amsterdamse beurs was daarmee ook de eerste aandelenbeurs ter wereld.

De koopman Isaac le Maire kocht voor 85,000 gulden aandelen. Zeven jaar later, in 1609 was hij echter ontevreden over het regenteske gedrag van de VOC directie. Zo weigerde deze dividend (uitdelen van winst onder aandeelhouders) uit te keren en financiele verslaglegging te plegen.

Le Maire besloot zijn aandelen te verkopen. Maar hij deed meer dan dat: hij verkocht meer aandelen dan dat hij in bezit had. Hij verkocht de aandelen, en sprak af deze op een latere datum te leveren. Le Maire speculeerde dat VOC aandelen door genoemde mentaliteit en toenemende concurrentie vanuit bv. Engeland en Spanje, flink in waarde zouden dalen. Op het moment van dalen, zou hij de aandelen opkopen en tegen de hogere prijs waarvoor hij ze eerder had verkocht, leveren. Deze manier van handelen staat nu bekend als 'naked short selling'.

'Short selling' betekent dat je speculeert op een daling van (bijvoorbeeld) een aandeel. Stel dat een aandeel op 10 euro staat, maar je verwacht dat hij een maand later gedaald zal zijn naar 7 euro:
  • Dan bel je je broker, die (bijvoorbeeld) 100 aandelen leent en ze in jouw naam verkoopt voor 100 x 10 = 1.000 euro. Dit geld wordt gestort op de rekening (margin acount) bij je broker
  • Je spreekt van tevoren af op welke datum je die geleende aandelen, zult teruggeven, bijvoorbeeld 1 juni
  • Als op 1 juni het aandeel gedaald is naar 7 euro, koop je 100 aandelen voor 7 euro op de markt en lever je ze aan je broker. Die stuurt die aandelen dan weer door naar de persoon waar je ze van geleend had. Je winst is 1.000 - 700 = 300 euro.
  • Aan de andere kant, als het aandeel op 1 juni 12 euro waard blijkt, moet je 100 x 12 = 1.200 euro betalen voor die aandelen. Je verlies is 1.200 - 1.000 = 200 euro.
  • Short selling is dus alleen voor mensen met diepe zakken: de winsten maar ook de verliezen kunnen enorm zijn.
Bij 'naked short selling doe je hetzelfde, alleen leen je de aandelen niet.
  • Je spreekt op af op 1 juni iemand 100 aandelen te verkopen voor 9 euro per stuk. Let op: je gaat er vanuit dat het aandeel van 10 euro nu, straks maar 7 euro waard is.
  • In theorie win je dus (9 - 7) x 100 = 200 euro als je op 1 juni voor 7 euro de aandelen kunt kopen en ze snel voor 9 euro kunt doorverkopen.
  • Fout gaat het, wanneer het aandeel op 1 juni op bijvoorbeeld 15 euro staat. Je moet nu 100 aandelen leveren, maar die heb je niet. Je transactie is niet gedekt en misschien ben je niet in staat iemand te vinden die ze je wilt verkopen (ook niet voor 15 euro of meer!). Het resultaat is een disruptie van de beurs.
In 'normale' tijden kan deze praktijk weinig kwaad, maar in zenuwachtige tijden als nu is dit extreem speculatieve gedrag ongewenst. Normaal gesproken is een 'naked short sell' altijd wel te dekken op moment van levering. Maar in tijden waarin niemand weer waar de beurs zich heen beweegt, heb je de extra volatiliteit (koersschommelingen) die dit gedrag met zich meeneemt, even niet nodig.

Dat betekent wel, dat een aantal grote instelling (die met 'naked short sellen' flinke winsten boeken), wat boos zijn. Europese beleggers reageren zenuwachtig, want als deze grote jongens zouden besluiten te cashen en delen van hun vermogen elders te gaan beleggen (in USA bijvoorbeeld waar naked short gaan vooralsnog niet verboden is), zouden de koersen van veel bedrijven zomaar flink kunnen dalen. Daarop vooruitlopend worden er meer aandelen dan normaal verkocht, wat tot de koersdaling van vandaag leidt. De euro zakt evenredig mee: met 1,21 tegenover de Dollar is het de laagste koers in 4 jaar.

Wat wij nodig hebben? In ieder geval geen VOC mentaliteit :)

Volgende: De Europese puinhopen 05-'10 De Europese puinhopen

Reacties


Door Tweakers user PaulBloem, woensdag 19 mei 2010 12:49

Thanks voor de toelichting. Erg interessant! Doe maar meer vertellen :-)

Door Tweakers user CaDje, woensdag 19 mei 2010 12:53

Duidelijk verhaal, zelfs voor mij als techneut te begrijpen. Wat ik echter nog steeds frappant vind is het speculeer gedrag op de beurs. Het zou wel eens kunnen gebeuren dat misschien wellicht.... en weg is het geld.

Maar goed, you got to spend money to make money.... of was het nou anders om?

Door Tweakers user 238498, woensdag 19 mei 2010 12:58

maakt het voor mij alleen maar duidelijker dit verhaal:
Een recessie door geld wat niet bestaat en dat leen je uit of betaal je mee.
:/

Door Tweakers user Gammro, woensdag 19 mei 2010 13:05

Zozo, interresant om te lezen EN informatief. Goed geschreven, en ook te begrijpen.

Ik kende het naked short selling niet eens, eigenlijk best een vuile truc :S

Door Tweakers user Battle Bunny, woensdag 19 mei 2010 13:08

Duidelijk verhaal, bedankt! Wel bizar, van die mensen die al bakken met geld hebben en eigenlijk over de rug van anderen dat fortuin weten te vergroten ...

Door Tweakers user FailFr8er, woensdag 19 mei 2010 13:09

Wow, informatief, interessant, misschien een beetje oud-dated (de referentie naar Balkendende's VOC-opmerking is al een tijdje terug), maar over het algemeen zeer aantrekkelijk om te lezen.

Leuke opzet ook, smaakt naar meer :)

Door Tweakers user DarkKnight, woensdag 19 mei 2010 13:19

Erg interessant om te lezen en zeer duidelijk. Ik las net nog over het fenomeen naked short selling en was van plan het op te zoeken, maar deze post heeft er voor gezorgd dat ik weer wat tijd minder kwijt ben aan het zoeken.

Na deze post heb ik wel een verzoekje: Zou je misschien ook eens kunnen uitleggen hoe 'derivatives' precies werken. Want laatst had ik daar nog een discussie/onderzoek over met een paar mensen, maar het is helaas niet echt makkelijk om een begrijpelijke tekst daarover te vinden. Met als bijkomend nadeel dat ik de Nederlandse term nog niet heb kunnen ontdekken (als die er uberhaupt is), en ik dus geprobeerd heb door engelstalige financiele termen te ploegen.

Door Tweakers user Bjornski, woensdag 19 mei 2010 13:19

Bedankt voor alweer een zeer leerzame blog (heb je griekenland blogpost ook gelezen; was ook erg interessant). _/-\o_

Door Eprimus, woensdag 19 mei 2010 13:25

Erg interessant,maar toch even toevoegen als trotse Vlaming: de eerste beurs ter wereld was drie eeuwen eerder in Brugge.
De handelaars van Brugge openden in Amsterdam en Antwerpen kantoren, waarbij jou verhaal zich verder zet.

Door Tweakers user Tsurany, woensdag 19 mei 2010 13:37

Interessant, zo mag je zeker vaker posten! Duidelijke uitleg. Opzich ken ik het nog wel redelijk van de middelbare school, niet voor niets EM profiel met M&O, maar zo uitgebreid krijg je het natuurlijk niet daar.

Door Tweakers user Rhapsody, woensdag 19 mei 2010 13:48

Bedankt voor de duidelijke uitleg.



Door Tweakers user himlims_, woensdag 19 mei 2010 14:42

to make a lot of money, you need a lot of money

Door Tweakers user Reveller, woensdag 19 mei 2010 14:47

DarkKnight schreef op woensdag 19 mei 2010 @ 13:19:
[...] Zou je misschien ook eens kunnen uitleggen hoe 'derivatives' precies werken. Want laatst had ik daar nog een discussie/onderzoek over met een paar mensen, maar het is helaas niet echt makkelijk om een begrijpelijke tekst daarover te vinden. Met als bijkomend nadeel dat ik de Nederlandse term nog niet heb kunnen ontdekken (als die er uberhaupt is), en ik dus geprobeerd heb door engelstalige financiele termen te ploegen.
Derivaten ;) Misschien schrijf ik er eens wat over, tot nu toe schrijf ik een beetje over de actualiteit en waar ik zin in heb.

Kort: derivaten zijn beleggingsinstrumenten die hun waarde ontlenen aan de waarde van een ander goed, zoals aandelen, goud of olie. Dat goed noem je dan de onderliggende waarde. Voorbeelden van derivaten zijn opties, futures en warrants. Bij 'short selling' is het recht dat je hebt om op een later tijdstip aandelen aan de broker terug te geven, een derivaat (in dit geval een optie). Derivaten stellen je in staat om te handelen in (rechten op) onderliggende goederen, zonder dat je het goed zelf koopt. Als je verwacht dat olie duurder wordt, zou je eigenlijk 1.000.000 liter willen kopen om die later tegen winst te verkopen. Maar wie heeft nu de ruimte om 1 mln liter olie op te slaan?! Dus koop je een derivaat dat je het recht geeft op die 1 mln liter olie zonder dat je het fysiek in handen hebt. Als olie duurder wordt, wordt je derivaat (in dit geval een future) meer waard, en kun je het tegen een hogere prijs verkopen. Op deze manier kun je in alles handelen, ook als particulier: olie, diamanten, goud, zilver, graan, vlees, noem maar op!

[Reactie gewijzigd op woensdag 19 mei 2010 14:55]



Door Tweakers user dizzytal, woensdag 19 mei 2010 15:45

Volgens mij moet je de titel van dit item even aanpassen. Het short gaan heeft niet direct met de VOC mentaliteit te maken, (afgezien van een stukje "initiatief/durf" wat je voor beide moet hebben) maar was alleen een reactie op dat wat die mentaliteit (volgens jouw stukje) veroorzaakt zou hebben.

Een leuk stukje wat zo geknipt en geplakt zou kunnen zijn uit Beleggen voor Dummies, of een ander soortgelijk boek. (wat niet negatief opgevat hoeft te worden).

@DarkKnight:
Derivaten zijn afgeleiden van finianciŽle producten die hun waarde afleid van een andere, onderliggende waarde, bijv. een optie of een future. Opzichzelf zijn deze niets waard als de onderliggende waarde niets waard zou zijn.

Door Tweakers user Comp_Lex, woensdag 19 mei 2010 20:07

Zeer interessant stukje :)

Door Tweakers user DarkKnight, woensdag 19 mei 2010 20:30

Dank u. _/-\o_ En ik kan ook begrijpen waarom er best wat verzet tegen derivaten, want het blijft een lastig onderwerp welke erg onduidelijk kan worden, dankzij die onderliggende waarden.

Door Tweakers user Thaspraya, woensdag 19 mei 2010 20:37

DarkKnight schreef op woensdag 19 mei 2010 @ 20:30:
[...]


Dank u. _/-\o_ En ik kan ook begrijpen waarom er best wat verzet tegen derivaten, want het blijft een lastig onderwerp welke erg onduidelijk kan worden, dankzij die onderliggende waarden.
De Engelse vertaling van de Nederlandse wiskundige term "afgeleide" is dan ook "derivative" :)

Door Rosa, maandag 19 augustus 2013 16:14

Ja, leuke site mogen alleen wel wat meer rectaies op. Dus bij deze mensen.Woensdag weer lekker trainen dus kijk maar uit Stephan Grz Michael

Door Pavel, maandag 19 augustus 2013 23:31

john jong zegt:het ziet er allemaal geiwedlg uit, het is voor myn een wens dit ook eens te doen,hartelyk dank voor het mooie matriaalgroetjes johnlidnr;*******

Door no exam life insurance, vrijdag 30 augustus 2013 10:22

Ovviamente rinnovando il sito il mio primo commento √® stato attualizzato, MA si tratta di un commento lasciato a fine anno 2011. Purtroppo oggi il commento sar√† diverso : mantengo il commento positivo sull’accoglienza e sul confort del parcheggio custodito e coperto ma per quanto riguarda la pizza e la pasta oggi il commento √® NEGATIVO.La pizza non era pi√Ļ la stessa: la pasta diversa e soprattutto la QUATTRO STAGIONI non aveva la minima traccia di PROSCIUTTO COTTO !!! se dovessi azzardare una cattiveria dierei che il pizzaiolo del ristorante CiccioBello (stessa propriet√†) √® stato mutato al sogno d’italia …. la pizza (le pizze, eravamo in 6 a tavola) non valgono pi√Ļ nulla. La pasta …. una matriciana condita con del LARDON AFFUMICATO !!! SCANDALOSO per un italiano …. (anche qui si direbbe che la cucina di ciccio bello ha conquistato questo ristorante peccato … non so se ritornero’ pi√Ļ in questo locale

Door rm life insurance, zaterdag 31 augustus 2013 17:04

Ovviamente rinnovando il sito il mio primo commento √® stato attualizzato, MA si tratta di un commento lasciato a fine anno 2011. Purtroppo oggi il commento sar√† diverso : mantengo il commento positivo sull’accoglienza e sul confort del parcheggio custodito e coperto ma per quanto riguarda la pizza e la pasta oggi il commento √® NEGATIVO.La pizza non era pi√Ļ la stessa: la pasta diversa e soprattutto la QUATTRO STAGIONI non aveva la minima traccia di PROSCIUTTO COTTO !!! se dovessi azzardare una cattiveria dierei che il pizzaiolo del ristorante CiccioBello (stessa propriet√†) √® stato mutato al sogno d’italia …. la pizza (le pizze, eravamo in 6 a tavola) non valgono pi√Ļ nulla. La pasta …. una matriciana condita con del LARDON AFFUMICATO !!! SCANDALOSO per un italiano …. (anche qui si direbbe che la cucina di ciccio bello ha conquistato questo ristorante peccato … non so se ritornero’ pi√Ļ in questo locale

Reageren is niet meer mogelijk