Reveller blogt

Na een kleine opleving op dinsdag, dalen de Europese beurzen vandaag weer met bijna 3% (11:45). De belangrijkste reden hiervoor is het verbod van de Duitse beurstoezichthouder op 'naked short selling' in Europese staatsleningen en in aandelen van tien grote Duitse financiële instellingen. Hetzelfde deed Wouter Bos in 2008; het was het einde van een stukje Nederlandse koopmansgeest

In het stukje van vandaag een korte uitleg over de door Balkenende geprezen 'VOC mentaliteit'. Dezelfde mentaliteit die Nederland (los van het ethisch vraagstuk), rijkdom bracht (al ware het voor een selecte groep), heeft ook tot haar eigen ondergang geleid.

Toen de VOC in 1602 werd opgericht, kreeg zij van de staat voor de duur van 21 jaar een monopolie op handel met "De Oost". Omdat deze expedities grote investeringen vereisten, was de VOC het eerste bedrijf ter wereld dat aandelen uitgaf die publiekelijk verhandelbaar waren. De Amsterdamse beurs was daarmee ook de eerste aandelenbeurs ter wereld.

De koopman Isaac le Maire kocht voor 85,000 gulden aandelen. Zeven jaar later, in 1609 was hij echter ontevreden over het regenteske gedrag van de VOC directie. Zo weigerde deze dividend (uitdelen van winst onder aandeelhouders) uit te keren en financiele verslaglegging te plegen.

Le Maire besloot zijn aandelen te verkopen. Maar hij deed meer dan dat: hij verkocht meer aandelen dan dat hij in bezit had. Hij verkocht de aandelen, en sprak af deze op een latere datum te leveren. Le Maire speculeerde dat VOC aandelen door genoemde mentaliteit en toenemende concurrentie vanuit bv. Engeland en Spanje, flink in waarde zouden dalen. Op het moment van dalen, zou hij de aandelen opkopen en tegen de hogere prijs waarvoor hij ze eerder had verkocht, leveren. Deze manier van handelen staat nu bekend als 'naked short selling'.

'Short selling' betekent dat je speculeert op een daling van (bijvoorbeeld) een aandeel. Stel dat een aandeel op 10 euro staat, maar je verwacht dat hij een maand later gedaald zal zijn naar 7 euro:

• Dan bel je je broker, die (bijvoorbeeld) 100 aandelen leent en ze in jouw naam verkoopt voor 100 x 10 = 1.000 euro. Dit geld wordt gestort op de rekening (margin acount) bij je broker
• Je spreekt van tevoren af op welke datum je die geleende aandelen, zult teruggeven, bijvoorbeeld 1 juni
• Als op 1 juni het aandeel gedaald is naar 7 euro, koop je 100 aandelen voor 7 euro op de markt en lever je ze aan je broker. Die stuurt die aandelen dan weer door naar de persoon waar je ze van geleend had. Je winst is 1.000 - 700 = 300 euro.
• Aan de andere kant, als het aandeel op 1 juni 12 euro waard blijkt, moet je 100 x 12 = 1.200 euro betalen voor die aandelen. Je verlies is 1.200 - 1.000 = 200 euro.
• Short selling is dus alleen voor mensen met diepe zakken: de winsten maar ook de verliezen kunnen enorm zijn.

Bij 'naked short selling doe je hetzelfde, alleen leen je de aandelen niet.

• Je spreekt op af op 1 juni iemand 100 aandelen te verkopen voor 9 euro per stuk. Let op: je gaat er vanuit dat het aandeel van 10 euro nu, straks maar 7 euro waard is.
• In theorie win je dus (9 - 7) x 100 = 200 euro als je op 1 juni voor 7 euro de aandelen kunt kopen en ze snel voor 9 euro kunt doorverkopen.
• Fout gaat het, wanneer het aandeel op 1 juni op bijvoorbeeld 15 euro staat. Je moet nu 100 aandelen leveren, maar die heb je niet. Je transactie is niet gedekt en misschien ben je niet in staat iemand te vinden die ze je wilt verkopen (ook niet voor 15 euro of meer!). Het resultaat is een disruptie van de beurs.

In 'normale' tijden kan deze praktijk weinig kwaad, maar in zenuwachtige tijden als nu is dit extreem speculatieve gedrag ongewenst. Normaal gesproken is een 'naked short sell' altijd wel te dekken op moment van levering. Maar in tijden waarin niemand weer waar de beurs zich heen beweegt, heb je de extra volatiliteit (koersschommelingen) die dit gedrag met zich meeneemt, even niet nodig.

Dat betekent wel, dat een aantal grote instelling (die met 'naked short sellen' flinke winsten boeken), wat boos zijn. Europese beleggers reageren zenuwachtig, want als deze grote jongens zouden besluiten te cashen en delen van hun vermogen elders te gaan beleggen (in USA bijvoorbeeld waar naked short gaan vooralsnog niet verboden is), zouden de koersen van veel bedrijven zomaar flink kunnen dalen. Daarop vooruitlopend worden er meer aandelen dan normaal verkocht, wat tot de koersdaling van vandaag leidt. De euro zakt evenredig mee: met 1,21 tegenover de Dollar is het de laagste koers in 4 jaar.

Wat wij nodig hebben? In ieder geval geen VOC mentaliteit