Griekenland is niet het probleem

Door Reveller op maandag 3 mei 2010 09:01 - Reacties (10)
Categorie: economie, Views: 3.987

Tussen alle verschillende onderwerpen op Tweakblogs, ontbreekt imho een stukje economie. Aangezien ik dat wel interessant vind, hier een eerste post daarover. Eigenlijk moet ik er nog wat in tweaken, maar mijn geduld is op. Die eerste post moet live :) Ik hoop dat het wat toevoegt.

Als divisie van McGraw-Hill, publiceert Standard & Poor's (S&P) financieel onderzoek, waaronder een beoordeling van de kredietwaardigheid van bedrijven en landen op de volgende schaal:
  • AAA: the best quality borrowers, reliable and stable
  • AA: quality borrowers, a bit higher risk than AAA
  • A: economic situation can affect finance
  • BBB: medium class borrowers, which are satisfactory at the moment
  • BB t/m D: non-investment grade (junk bonds)
Op 27 april 2010 verlaagde S&P de creditrating van Griekenland van BBB+ naar BB+. Daarmee was Griekenland het eerste EU lid dat sinds de invoering van de euro in 1999 een 'investment grade' rating verloor. Onderbelicht was echter dat op dezelfde dag ook de creditrating van Portugal van A+ naar A- ging, voornamelijk vanwege het feit dat het financieringstekort (FT1) ruim 9% van het BBP2 bedraagt, terwijl het stabiliteitspact een maximum van 3% definieert. Maar ook Spanje, Ierland (AA), Italie (AA-) en Portugal (A-) hebben een dalende rating. Het aandeel van deze economien in het BBP van de EU is veel groter, en daarmee ook veel duurder om te redden. Een stijgende rente en inflatie ligt op de loer.

Intern bankieren
Onderdeel van de oprichting van de EU was de opzet van een intern bancair systeem, waarbij lidstaten primair elkaar geld lenen. Het voordeel hiervan is dat de rijkdom intern wordt gehouden: de rente die betaald wordt over leningen, blijft in de EU en kan opnieuw worden uitgegeven. De drie grootste economien van de EU, Duitsland, Frankrijk en Engeland3, verzorgen samen ruim 50% van het totale inkomen (BBP) van de EU en zijn dan ook de grootste uitleners aan andere EU landen:

LandTotale schuld (x 1mld)Waarvan geleend bij:SSQ (%)4FT (%)Werkloosheid (%)
DuitslandFrankrijkEngeland
Spanje7591641527953-1119
Ierland5981274113064-1413
Italie96719035353116-58
Portugal19832311777-910

Op dit moment is het bancaire systeem er een oorzaak van dat naast Griekenland, Ierland en Spanje nu ook Frankrijk en Engeland een financieringstekort van meer dan 3% hebben (resp. 7% en 11%). De financiele motoren achter de EU zijn steeds vaker genoodzaakt om leningen buiten de EU aan te gaan, waardoor ook hun kredietwaardigheid in het gedrang komt. Vooral in Engeland maakt men zich zorgen: het verwachte FT voor 2010 is - net als in Griekenland - 13%.

Maar de zwakke economien hebben ook onderling geleend. Zo heeft Portugal een derde van haar schuld, 59 miljard Euro, geleend bij Spanje. Een benodigde 'bailout' van Portugal zal daarom gevolgen kunnen hebben voor de positie van Spanje. Hoewel de SSQ van Spanje met 53% mooi onder de 60%-grens van het stabiliteitspact valt, loopt de staatsschuld snel op sinds de 'bubble' van vakantie-onroerend goed instortte en 1 op de 5 Spanjaarden werkloos is.

Eigen schuld eerst
De roep om financieel protectionisme wordt sinds de presentatie van de rijksbegroting door de minister van financien Alistair Darling op 22 april, steeds harder. Hetzelfde gebeurde in Duitsland, waar politici van de regeringscoalitie zich fel verzetten tegen Duitse steun aan Griekenland. Demissionair minister De Jager heeft het wat dat betreft makkelijker: bij de beslissing dit weekend om het Nederlandse aandeel in de Griekse bailout te verhogen van 1,8 naar 5 mrd, vond zelfs bij de VVD geen tegenwerking. Desalniettemin zorgt de toenemende druk op Europese banken om zich op de thuismarkt te richten voor minder investeringen in opkomende industrien als India, waardoor een mondiaal economisch herstel weer langer op zich zal laten wachten.

Ook landen die nauwelijks een eigen banksector hebben, waaronder veel Oost-Europese landen, voelen de gevolgen. Op de Euronext staan West-Europese bedrijven met Oost-Europese belangen al maanden onder druk. In januari vorig jaar werd het idee voor een EU-hulpfonds van 300 miljard voor Oost-Europa afgeschoten, omdat het uiteindelijk alleen steun vond bij Oostenrijk; toevallig de grootste kredietverstrekker in Oost-Europa in de afgelopen decennia.

Dilemma
Europese landen staan voor een lastige keuze. Enerzijds zorgt protectionisme wellicht voor het omvallen van meer landen dan alleen Griekenland. Anderzijds zorgen 'bailouts' voor oplopende tekorten bij helpende landen. Beide keuzes doen de koers van de Euro dalen, wat weer gevolgen heeft voor de economische groei. "Uit de Euro stappen" heeft imho geen zin - los van het prijskaartje dat eraan hangt - omdat de informele plicht om andere landen te helpen niet minder wordt. Anders zet je jezelf ook buitenspel bij internationale betrekkingen. Zo gaat 60% van de Nederlandse buitenlandse handel met of via Duitsland. Als Nederland uit de EMU zou stappen, om niet aan de besproken bailouts te hoeven meewerken, zou het niet ondenkbaar zijn dat "we" protectionistische maatregelen aan de Nederlands-Duitse grens opgeworpen zien. Wat aan de ene kant wordt bespaard, wordt verloren aan de andere kant.

Onderbuik
Dit alles betekent overigens niet dat het lekker voelt om een land, dat jarenlang een financieel wanbeleid heeft gevoerd en hierover gelogen heeft, nu toe moeten helpen. Vooral niet, als het aandeel in de Europese economie van dat land nog geen 2% is (inclusief toerisme!) :)


1. Begrotingssaldo: inkomsten - uitgaven van de overheid in een jaar. Een negatief saldo wordt een begrotingstekort genoemd. Dit tekort moet geleend worden, bij burgers (Staatsobligaties), banken of andere landen. Een deel van de overheidsuitgaven wordt gebruikt om oude leningen (deels) terug te betalen. Het financieringstekort (FT) wordt berekend als: financieringstekort (FT) - aflossingen staatsschuld. Er geldt dus altijd: FT < BT. In de EU is afgesproken dat het FT niet hoger mag zijn dan 3% van het BBP.
2. BBP: Bruto Binnenlands Product. De totale productie van Nederlandse bedrijven en de overheid. Overheidsproductie wordt gemeten door de ambtenarensalarissen op te tellen. BBP is per definitie gelijk aan het BNI, het Bruto Nationaal Inkomen. Het BBP van Nederland lag in 2009 op 595 mld euro.
3. Hoewel Engeland geen onderdeel uitmaakt van de EMU, is de economische integratie met de EMU landen zodanig, dat Engeland als enige niet-EMU land in dit artikel wordt meegenomen
4. SSQ: staatsschuldquote: de staatsschuld als percentage van het BBP. Mag niet hoger zijn dan 60% volgens het stabiliteitspact. Als SSQ 100% is, betekent dat dus dat de totale schuld van het land gelijk is aan het totale jaarlijkse inkomen van dat land.

Volgende: De Europese puinhopen 05-'10 De Europese puinhopen

Reacties


Door Tweakers user Wom, maandag 3 mei 2010 14:08

Op 27 april 2010 verlaagde S&P de creditrating van Griekenland van BB+ naar BBB+.
Moet dit eigenlijk niet andersom zijn? BB+ is toch een lagere waardering als BBB+?

Door Tweakers user Reveller, maandag 3 mei 2010 14:18

Je hebt gelijk. Bij deze aangepast. Thanks!

Door Tweakers user vanaalten, maandag 3 mei 2010 14:45

Mooi artikel, zou graag meer van dit soort blogs zien!
Voor mij mag het nog wel meer J&J-taal (Jip&Janneke...):

Die tabel: wat is FT (ik gok begrotingstekort, maar zou ook de afkorting wel willen snappen)? SSQ? WLH?
Een benodigde 'bailout' van Portugal zal daarom gevolgen kunnen hebben voor de positie van Spanje
Wat zouden die gevolgen zijn? Ik zou denken dat als Portugal financieel gesteund wordt, Portugal geld krijgt om o.a. de lening aan Spanje terug te betalen - dat is voor Spanje toch juist goed, nu geld vangen in plaats van afschrijven?

Wat houdt die 60% SSQ grens precies in?

(nogmaals, leuke & interessante blog - maar voor een simpele ziel zoals ik mag het nog wat simpeler...)

Hoe goed/slecht staat Nederland er zelf eigenlijk voor?

Door Tweakers user Reveller, maandag 3 mei 2010 15:12

Bedankt voor je reaktie :) Hier en daar wat aangepast, zodat het leesbaarder wordt. Nog niet volledig, maar later meer...

Door Tweakers user Robinski, maandag 3 mei 2010 16:03

Maar wat zijn de gevolgen als Griekenland daadwerkelijk failliet gaat?
Kan ik me dan inschrijven voor een "executie verkoop"? Wil nog wel een mooi eilandje hebben voor een prikkie :P

Door Tweakers user Reveller, maandag 3 mei 2010 16:29

In het internationaal recht is opgenomen dat een land nooit zijn bezittingen kan verliezen. Als een land dus failliet gaat, zoals Rusland of Mexico in de jaren 80 bijna, wordt vaak besloten om gemaakte schulden (deels) kwijt te schelden. Het land begint dan met een schone lei, met bilaterale verstandhoudingen met de vroegere schuldeisers.

Door Tweakers user Silent7, maandag 3 mei 2010 23:46

Nice!
Mooi stuk!


Het begrotingstekort van de UK is wel hoger dan ik dacht, e dat was even schrikken.
Zag het vandaag ook op TV.

Enige verschil tussen Gr en de rest is dat Gr het onder het tapijt heeft geveegd en ook zijn daar echt een hoop dingen mis (35 jaar werken en dan dik pensioen, gigantisch overheidsapparaat en grootschalige belasting ontduikingen) wat je in de rest toch minder ziet.
Hopelijk blijft het hierbij ;)

Door Tweakers user elmoxx, dinsdag 4 mei 2010 08:27

Goede post!
Ook ik zou graag vaker van dit soort blogs lezen.

Informatief en niet te ingewikkeld. Toevallig dat ik dit nu lees, gister nog over het zelfde onderwerp een lange discussie gevoerd met een vriend van me.

Je zet een goed stuk neer, enige wat voor mij anders zou kunnen is dat je de problematiek van 2 kanten helderder probeert te maken. Dat geeft vaak stof voor verdere discussies/onderzoek. Het stukje Dilemma voegt voor mij dus zeker wat toe.

Door Tweakers user PaulBloem, dinsdag 4 mei 2010 13:15

Leuk en interessant om te lezen, ik zeg blijven doen.

Door Tweakers user In Search of Sunrise, dinsdag 4 mei 2010 23:11

Robinski schreef op maandag 03 mei 2010 @ 16:03:
Maar wat zijn de gevolgen als Griekenland daadwerkelijk failliet gaat?
Kan ik me dan inschrijven voor een "executie verkoop"? Wil nog wel een mooi eilandje hebben voor een prikkie :P
Gevolg is dat iedereen dan naar zijn centjes kan fluiten. De investering die we doen is dan in rook opgegaan. We lenen de Grieken nu geld, maar als ze alsnog op hun gat gaan zien we er niets meer van terug. Er is dus wel een risico aan verbonden.

Reageren is niet meer mogelijk